Hayırsız Torunlar ve Batı Özentiliği || Kiralık Konak, Yakup Kadri Karaosmanoğlu

by - 8/15/2018




Naim Efendi
İstanbul'da bir konakta kızının ailesiyle beraber yaşamaktadır. Konağa tabiri caizse iç güveysi olarak gelen damat Servet Bey ve torunları Seniha ile Cemil dönemin Türkiyesi olan Tanzimat ile Meşrutiyetin arasındaki zaman diliminde hayatlarını sürdürmektedirler. Lakin bu aynı zamanda batılılaşma geleneğinin başladığı ve aşırı derecede Batı özentiliğinin sirayet ettiği zamanlardır. Yakup Kadri Karaosmanoğlu hemen bize sembolleri veriyor aslında. Naim Efendi'nin torunları tamamen Batı'yı ve Batı'nın getirdiği şekilde yaşamın sembolü sayılırken, torunlarının ne dediğini çoğu zaman anlamayan ve esefle kınayan aynı zamanda da bu değişiklikten kendini korumak isteyen Naim Efendi ise tamamen eskiyi savunanlar arasında bulunur. Bunu hikayede özellikle uzun uzadıya konuşmalarında çok net bir şekilde ifade ettirmiş ve kendi düşüncelerini de kitaba serpiştirmiştir.

O dönemdeki maddi sıkışıklığın Naim Efendilerdeki zenginliği yavaş yavaş çökertmeye başlamıştır. Bu süre zarfında da hep konağın satılması gerektiğine, yahut konaktan ayrılıp batı tarzda bir daireye geçilmesi gerektiği gündeme getirilir. Fakat dediğimiz gibi Naim Efendi eskinin adeta koruyuculuğunu yaparcasına bu fikirleri duyduğu an reddeder. Damadı Servet Bey aynı şeyi düşünmemektedir. Naim Efendi'nin bu hem konağından ayrılmak istemeyişi hem de torunlarıyla özellikle Seniha ile yaşadığı tartışma ile roman şekillenir ve bu olayın ardındaki çöküşü konu edinir. Bu yine bana ister istemez Osmanlı Devleti'nin dağılışına benzetmeme neden oldu. Osmanlı büyük bir devletti. Öyle hemen kaybolmadı. Yavaş yavaş hem içten hem de dıştan bu çöküş gerçekleşti. İşte böyle Osmanlı ve onun kültürü yerini yeni Türkiye'ye bırakırken Naim Efendi de Osmanlı'nın hastalığına yakalanmışcasına kötü bir hale büründü. Öyle ki son çırpınışlarını konağı satmayarak onun içinde bir başına geçirdi. Torunlarının ve kızının elbette bu vurdumduymazlığı, aynı zamanda da Naim Efendi'nin inatçılığı olmasa her şey çok çok farklı olabilirdi pekala. 

Aslında ana konunun ardında gizlenmiş başka bir hikaye de vardı. Bolca göndermenin yapılmış olduğu Kiralık Konak, Yakup Kadri Karaosmanoğlu'nun en iyi romanlarından biridir şüphesiz. Gerçi ben daha ilk kitabını okuduğum için bunun kararını daha sonra verebileceğim fakat edebiyatımızda oldukça ses getirdiği bir gerçek. 

Naim Efendi'nin durumunu bir kenara bırakırsak bir başka alt konu başlığımız olan Seniha ve onun aşk hayatına geçiş yapabiliriz. Seniha tamamen Batı'nın hakimiyeti altına girmiş genç ve güzel bir kızdır. Her gece dışarılarda gezer, yeni yeni arkadaşlar edinir ve konakta davetler düzenlerdi. Ailesi bu duruma pek söz etmez, Seniha'ya ve Cemil'e de karışmazlardı. Faik Bey ise Seniha'nın abisinin yakın bir dostu olması dolayısıyla evden neredeyse hiç çıkmazdı. Bir zaman sonra Seniha kendini abisinin dostu olan bu adama aşık olduğunu fark eder, fakat Faik Bey'de çok yakışıklı ve gözde bir adam olması dolayısıyla Seniha'ya pek o gözle bakmaz. Lakin olaylar tamamen değişecek ve birbirlerine aşık olmaktan kendilerini alamayacaklardır. Bu aynı zamanda Hakkı Celis'in hayallerini de yıkmıştır. Hakkı Celis, dergilerde şiirler yazan çevresinde de şair olarak görülen bir gençtir, fakat Seniha'nın deli dolu yaşayışına bir türlü ayak uyduramaz. Seniha'ya olan aşkı gün geçtikçe büyür. 

"Kalbimiz ne kadar beklenmeyen şeylerle doludur; kendi heyecanlarımız önünde ekseriya kendimiz hayrete düşeriz."

Kitapta en çok üzüldüğüm karakter de sanırım Hakkı Celis oldu. Naim Efendi'nin üzüntüsü de bir o kadar hakimdi kitapta fakat Hakkı Celis'in karşılıksız aşkı ve aşkının durdurulamaz ateşinin kitabın sonlarına doğru düştüğü acı son ile birleşince yüreğim sızladı. Belki Seniha da bu durumdan sonra gerçekleri farketti. Bilemiyoruz fakat bir tutkunun insanı ne durumlara sokabileceğini Seniha ile kitabı okuyan bizler fark etmiş oluyoruz. Ağzımızdan çıkan kelimelerin uzun uzadıya ve belki de bütün ömrümüz boyunca bizlerin kalplerini kıracağına, bunu geri alamayacağımıza ve bunun sonuçlarına maruz kalmaya mecbur oluşumuzu görüyoruz aslında. Roman belki o dönemdeki sisteme eleştirel yazılmış olsa da Karaosmanoğlu'nun kalemi normal, gündelik konular hakkında da nasıl da zekice yazılar yazabildiğinin bir göstergesi olmuş. Benim tek şikayetim çok uzatıldığı birkaç sahnenin oluşu ve karakterlerin konuşmaları yazarın düşüncelerini yaymak amacıyla kullanılmış olması oldu. Kiralık Konak, Yakup Kadri Karaosmanoğlu'ya başlamak isteyenler için oldukça iyi bir seçim!

Sevgiler,
Fatma

Beni buralarda da bulabilirsiniz;
Huntersofbooks (Kitaplarımı satıyorum!)

You May Also Like

21 yorum

  1. daha evvel okumadığım bir kitap okunacaklar arasına alacağım teşekkürler tavsiye için

    YanıtlaSil
  2. Bencede Kiralık Konak Yakup Kadri Karaosmanoğlu'na başlamak için iyi bir seçim. Kiralık Konağ'ı okumuş biri olarak tanıtım yazınızı çok beğendim.

    YanıtlaSil
  3. Merhaba...
    Emeğinize sağlık güzel bir tanıtım olmuş.Yakup Kadri beğendiğim bir yazar.Gözlemleri ve tasvirleri çok etkileyici.
    Yazının sonunda bahsettiğiniz, yazarın düşüncelerini romanın kahramanlarının ağzından dile getirmesi, o dönem romanlarında çok rastlanan bir husus.Romanlara bir nevi misyon yüklüyorlar.
    Tabi bundan ben de hoşlanmıyorum.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Merhaba, yorumu beğendiğiniz için teşekkür ederim. Çok etkileyici bir üslubu olduğu bir gerçek. O dönemdeki siyasi olayların da romanlar üzerindeki etkisi böyle yansımış sanırım. İnsanlar kendilerini ifade edemeyince bir şekilde farklı aracılarla bunu sağlamışlar. Bir bakıma anlaşılabilir bir durum ama okuma deneyimini bir miktar düşürmüyor da değil maalesef :(

      Sil
  4. Kiralık Konak Türk edebiyatının en güzel eserlerinden birisi. Birbirinden farklı şartlarda yetişmiş üç kuşağın çatışmalarını çok güzel anlatmış Yakup Kadri. Bu arada tanıtım yazınız da güzel olmuş. Emeğinize sağlık.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Söylediklerinizden daha iyi ifade edilemezdi! Gerçekten üç kuşağın çatışmasını kitapta okuyoruz. Çok teşekkür ederim yorumu beğenmeniz beni mutlu etti. :)

      Sil
  5. Etkileyici bir kitap olduğu anlatımınızla belli oluyor. Yakup Kadri’nin bu kitabını okumamıştım. Okuyacaklarım arasında yerini almış oldu böylelikle.😊
    Sevgiler!🌸

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Teşekkür ederim şımardım iyice ya :)) Umarım siz de benim gibi beğenirsiniz.
      Sevgiler! :)

      Sil
  6. Kiralık Konak muhakkak okunması gerekli bir eser. Gözlemleri ile öne çıkan bir yazar Yakup Kadri. Tanıtım yazınız cok güzel olmuş, emeğinize saglık.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. O zamanların sıkıntılarıyla beraber kurguyu harmanlamış. Gerçekten çok hoş. Unutamayacağım bir kitap oldu. Teşekkür ederim :)

      Sil
  7. Eski romanlar ne kadar farklı değil mi şimdiki ile harika bir anlatım olmuş :) Bana da beklerim.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Öyle gerçekten... Teşekkür ederim :) Ziyaret ederim.

      Sil
  8. Lise yıllarımda ders vesilesi ile okuduğum ve şimdi güzel anlatınızla hatırladığım güzel bir kitaptı.
    Blogunuza ilk ziyaretim sanırım ve yaklaşık bir aydır yazmıyor olmanıza üzüldüm. Sanırım uzun aralarla yazıyorsunuz. En kısa zamanda yeni bir yazınızı görebilmek dileğiyle.. :)

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Öncelikle teşekkür ederim beğenmenize çok sevindim. Evet bir ay oldu sanırım yazmıyorum. Kitap okuma durumum biraz düştüğü için buraları da boş bırakmak zorunda kalıyorum maalesef :( Ben de geri dönmeyi çok istiyorum en kısa sürede ama bakalım :)

      Sil